در مقاله پیش رو قصد داریم تا با حرفه منشی صحنه بیشتر آشنا شویم. منشی صحنه عضوی از گروه کارگردانی است که به زبان ساده، همه موارد فنی و عملی تمرین‌ها و اجراها را سازماندهی کرده و بر اینکه همه بازیگران و عوامل در مکان و زمان درست خود قرار گیرند، کنترل دارد. در واقع منشی صحنه کسی است که اطلاعات خاص هر نما را ثبت و نگهداری می‌کند. او مسئول است که از تعداد و طول زمان هر برداشت، گفت و گوهای هر صحنه، موقعیت شخصیت‌ها در سر صحنه و مسیر حرکت شان، محل و موقعیت وسایل موجود در صحنه، محل استقرار دوربین و حرکت آن و … یادداشت بردارد، تا اطمینان حاصل شود که در نماهای بعدی همه چیز در سر جای درست خود قرار دارند. در مجموع منشی صحنه کسی است که بر کلیه مراحل آماده شدن صحنه، لباس و… نظارت دارد و اطلاعات لازم را در اختیار سایر عوامل فیلم از جمله صدابرداران، فیلمبرداران، گریمورها و… قرار می‌دهد.منشی صحنه باید چشم سوم کارگردان باشد تا مواردی را که خود کارگردان از آن‌ها غافل می‌شود به او یادآوری کند.

معمولا منشی‌های صحنه با خود یک دوربین کوچک هندی کم دارند و از صحنه‌ها فیلمبرداری می‌کنند تا اگر خودشان هم در مواقعی حافظه‌شان یاری نمی‌کند به کمک راش‌هایی که با دوربین ضبط کرده مشکل را حل کنند. ( البته با پیشرفت تلفن های همراه، این روزها از این تلفن‌ها به جای هندی کم استفاده می شود.) از گریم بازیگران گرفته که راکورد گریمشان به هم نخورده باشد، تا لباس آنها و محل استقرارشان در لوکیشن، تا روز و شب بودن، راکورد نوری پلان‌ها و قرار گرفتن تجهیزات صحنه در لوکیشن از نکاتی است که باید منشی صحنه به آن‌ها دقت داشته باشد. معمولا کسانی که می‌توانند همه‌ی این وظایف را به درستی انجام بدهند جزو بهترین منشی‌های صحنه هستند و هر کارگردان و تهیه کننده‌ای آرزوی این را دارد که منشی صحنه خوبی در کنارش باشد. منشی صحنه ها خود یک فیلمنامه جدا دارند واز نکات مهم که کارگردان در پیش تولید و تولید به آن ها اشاره می کند یاداشت بر می دارند تا حواسشان باشد که وقتی که کارگردان به آن احتیاج دارد به او یاد آوری کند.منشی صحنه جزیئات پلان ها، سکانس ها، تعداد برداشت و… بر روی کاغذ در محل فیلمبرداری یادداشت می کند و یادداشت های آنهاست که به همراه نسخه اصلی فیلمنامه بر روی میز تدوین قرار می گیرد و راف کات طبق آن انجام می شود. هر چه این یادداشت ها دقیق تر و منظم تر باشد کار گروه تدوین راحت تر است.

اگر بخواهیم با مثال برایتان توضیح دهیم فرض کنید یک سریال 30 قسمتی قرار است فیلمبرداری شود. معمولا به خاطر اینکه هزینه‌های تولید پایین بیاید مدیران برنامه ریزی سکانس‌ها را رج می‌زنند، به این معنی که صحنه‌ها را بنا به لوکیشن‌ها،بازیگرها، عوامل و چیدمان ضبط می‌نمایند، نه بر اساس روند فیلمنامه. مثلا در فیلمنامه آمده است علی در حالی که کراواتش را شل می‌کند از خانه بیرون می‌زند. خب فیلمبرداری این صحنه که در داخل خانه بوده است در روز اول کار ضبط شده اما سکانس بیرونی که در خیابان است شاید در روز بیستم ضبط شده باشد، اینجاست که منشی صحنه باید حواسش باشد که علی باید کراواتش شل باشد. چون بیننده که فیلم را می‌بیند این سکانس را بعد از آن سکانس می‌بیند و دقت منشی صحنه است که این تداوم زمانی را به بهترین شکل رعایت کند.

رابطه منشی صحنه و کارگردان

منشی صحنه، حافظه کارگردان به حساب می‌آید و از مراحل پیش تولید همراه اوست. منشی صحنه به نوعی رابط کارگردان با سایر عوامل است و نظرات و دستورات او را به آنها انتقال می‌دهد. به منشی صحنه در اصلاح چشم سوم کارگردان هم گفته می‌شود. به طور خلاصه مسئولیت‌های منشی صحنه آن چنان متفاوت و وسیع است که در پروژه‌های بزرگ، به منشی صحنه چندین دستیارداده می‌شود. او کسی است که باید قبل از همه وارد محل فیلمبرداری شود و بعد از همه خارج شود.

وظایف منشی صحنه:

سازماندهی تمرین‌ها

همکاری با سایر عوامل فیلم اعم از لباس، انجام طراحی‌ها، تغییرات صحنه، صدا، نور و …

مدیریت بودجه لوازم و تجهیزات و سازماندهی آنها

تهیه خلاصه ای از فیلم نامه ( که نشان دهنده وضعیت بازیگران روی صحنه، تغییرات صحنه، تجهیزات، نور و صدای لازم برای هر صحنه است)

برقراری ارتباط مناسب با مدیران و سایر عوامل

نظارت بر ورود و خروج لوازم و تجهیزات در هر صحنه

راهنمایی بازیگران برای رفتن روی صحنه

راهنمایی عوامل فنی در خصوص نور و صدا.

ساعت کاری منشی صحنه هم بسته به نوع پروژه کاری متغیر اما معمولا طولانی است. محل کار آنها نیز معمولا سر صحنه تئاتر یا فیلم برداری است. یکی از مشکلاتی که پیش روی علاقه‌مندان به این شغل می‌باشد این است که، آموزش حرفه ای به صورت رشته ای مجزا در دانشگاه‌ها برای منشی صحنه وجود ندارد و فقط در رشته کارگردانی سینما اطلاعات مختصری در مورد منشی صحنه ارائه می‌شود. البته فارغ التحصیلان رشته سینما به خوبی می‌توانند از عهده این کار برآیند و بسیاری از منشی‌های صحنه در کشور نیز در این رشته تحصیل کرده اند. کسب تجربه در کنار کارگردان‌های مختلف در موفقیت این شغل تاثیر زیادی دارد. در واقع کسانی که می‌خواهند فیلم سازی را به خوبی یاد بگیرند می‌توانند با کار منشی صحنه شروع کنند. زیرا منشی صحنه در همه لحظات کنار کارگردان است و هر آنچه او می‌داند را باید بلد باشد.